2/5/07

Κωδικός "Λαίδη"


Μοναδική μας πατρίδα, τα παιδικά μας χρόνια, δεν υπάρχει αμφισβήτηση. Ό,τι είναι να γραφτεί σ’ εκείνη τη μακρινή πατρίδα θα γραφτεί και ο αποσυμβολισμός, όποτε είμαστε έτοιμοι’ μπορεί και ποτέ.
Εκείνο το φιλμ μόνο υπό ειδικές συνθήκες παίζεται. Απαιτεί τίμημα γερό, ασχέτως αν έρχεται για να αποκαλύψει ό,τι είναι κάτω απ’ τα πόδια μας. Αλλά, όπως λέει κι ένας φίλος μου, ποιος κοιτάει κάτω στα πόδια του; Όλοι πέρα μακριά κοιτάμε. Γι’ αυτό πολλές φορές και το εργάκι γράφεται μάταια.
Άλλ’ όμως το δικό μου, μάλλον δεν γράφτηκε επί… ματαίω. Διάθετα, εξάλλου και ευκρινές κωδικό. Δικό μου «σουσάμι άνοιξε» να μπαινοβγαίνω στον Χρόνο τα βιβλία. Το «Χωρίς οικογένεια» για παράδειγμα που με έκανε να επισημάνω τις ενοχές, θα προτιμούσα να ήμουν… αδέσποτο, ούτε λόγος. Το «Αλίκη στην χώρα των θαυμάτων» που αγοράζω και γερνώντας σ’ όλες τις εκδοχές να σηματοδοτεί το διαρκές ξάφνισμά μου στο θαύμα. Το «Έξη και μια τύψεις για τον ουρανό» (οκτώ ετών, δεν καταλάβαινα Χριστό) διότι όλοι μας κουβαλάμε το… προπατορικό αμάρτημα. Τα «Γράμματα στον πατέρα» του Κάφκα στην πρώτη γυμνασίου επειδή τα ανεπίδοτα στην μάνα μου είχαν «ξεχαστεί» στο συρτάρι.
Το βασικό κλειδί, βέβαια, η… λαίδη! Στην πρώτη γυμνασίου απ’ την βιβλιοθήκη της ξαδέλφης μου ως βιβλίο. Με υπογραμμισμένα όλα τα… επίμαχα. Ακατανόητα. Τα οποία έγιναν, όμως, κατανοητά σε όλους στα αποδυτήρια του σχολείου. Όπου ως καλή σπασίκλα και τους διάβασα. Όλοι «πονηρεύτηκαν», όπως θα έλεγε κι η μάνα μου, εκτός από μένα. Εύφλεκτη στην ανάγνωση, βραδυφλεγής στην κατανόηση.
Ο αποσυμβολισμός, όμως, εδώ άργησε να έρθει. Κατά συνέπεια, κάθε μετέπειτα συνάντηση την νόμιζα «τυχαία».
Δεύτερο «τυχαίο συναπάντημα» με την εν λόγω κυρία πριν από έξι- επτά χρόνια στο πατρικό μου μεταμεσονύχτιες ώρες. Όπου γυρνώντας από συνέντευξη έκανα τσακωτή τη μάνα μου. Στην οθόνη, η εν λόγω κυρία, κατά διαολική σύμπτωση στις επίμαχες στιγμές. «Μανούλα, κάτι καλό;» «Παιδάκι μου, πολύ διδακτικό έργο!»
Το πόσο… διδακτικό για τη ζωή μου ήταν το έργο του Ντ.Χ.Λόρενς το κατάλαβα φέτος ξαναβλέποντας την ταινία. Σε εκδοχή της Πασκάλ Φεράν. Όταν άκουσα την λαίδη να τσακώνεται με τον Τσάτερλι μιλώντας για τον… σοσιαλισμό.
Η Επανάσταση, τελικά, για μένα ήταν η Λαίδη. Γιατί «οι τυχαίες συναντήσεις είναι ραντεβού» όπως έχει γράψει ο… τυφλοσούρτης Μπόρχες. Όσες φορές απαιτηθεί για τον αποσυμβολισμό. Ποιος είπε εξάλλου ότι η Επανάσταση είναι πάντοτε κατανοητή απ’ τους επαναστάτες;

Golem


H εβραϊκή λέξη γκόλεμ σημαίνει άμορφο σώμα, μάζα οστών και σάρκας.

Tο γκόλεμ στην εβραϊκή μυθολογία είναι ένα είδωλο, συνήθως πήλινο ή ξύλινο για να καταστρέφεται εύκολα, διατηρώντας καθαρή τη μορφή του μέχρι να καταστραφεί. Aν στο μέτωπο αυτής της κούκλας γράψεις την εβραϊκή λέξη emet (αλήθεια), λέει ο εβραϊκός μύθος, το αγαλματίδιο παίρνει ζωή, διότι η ζωή είναι αλήθεια, τόσο στην εβραϊκή όσο και στη θυγατρική της χριστιανική παράδοση. Η λέξη «αλήθεια» στα ελληνικά θέτει το στερητικό α μπροστά από τη λέξη λήθη και κατά την γνωστή χαϊντεγγεριανή ανάγνωση παραπέμπει στο αντίθετο της λήθης του Όντος. Στα εβραϊκά, όμως, η λέξη αλήθεια/ Εμέτ, όπως αφηγείται κι ο θρύλος του Γκόλεμ, συνθέτει το αρχικό άλεφ με την λέξη θάνατος κι άρα είναι το αντίθετο του θανάτου. Η αλήθεια/εμέτ ως το αντίθετο του θανάτου, για την ακρίβεια, δεν είναι ταυτόσημη με τη ζωή αλλά με την πηγή της ζωής, την Μεκόρ Χαγίμ.

Aν από τη emet (αλήθεια) που έχεις γράψει στο μέτωπο του Γκόλεμ διαγράψεις το e, προκύπτει η εβραϊκή λέξη met, που σημαίνει θάνατος. Το Γκόλεμ τότε αυτομάτως επανέρχεται στην άμορφη κατάσταση της ύλης και γίνεται σκόνη. O θάνατος εξαφάνισε την αλήθεια.


Αυτά για τον μύθο του Golem. Πέρα από τον μύθο όμως, πίσω από την επιλογή του "golem" κρύβεται ο Μπόρχες. Και από το Alef. Πίσω από τον Moha, ο Tahar Ben Jallun και ο Παύλος Παυλίδης.